Hoge bloeddruk en het risico op een beroerte: wat je moet weten.
Een hoge bloeddruk voelt vaak nergens naar, maar het is een stille dief die op de loer ligt. Je merkt er op het eerste gezicht niets van, maar het kan je bloedvaten langzaam maar zeker beschadigen.
Dit is niet iets om licht op te vatten. De grootste angst die hierbij komt kijken, is een beroerte.
Het kan je leven in één klap veranderen. Je wilt dit risico zo klein mogelijk maken, en dat begint met begrijpen wat er in je lichaam gebeurt. Stel je je slagaders voor als tuinslangen.
Ze moeten soepel zijn en een bepaalde spanning hebben om het water (je bloed) rond te pompen. Bij een hoge bloeddruk is die spanning te hoog. De wanden van je vaten staan constant op spanning. Op de lange duur ontstaan er kleine scheurtjes en verhardingen.
Op die plekken kunnen zich bloedstolsels vormen. Een van die stolsels kan losraken en je hersenen bereiken, met een beroerte als gevolg.
Wat gebeurt er precies in je lichaam?
Je bloeddruk is de kracht die je bloed uitoefent op de wanden van je slagaders.
De bovendruk (systolisch) is de druk als je hart samentrekt. De onderdruk (diastolisch) is de druk als je hart ontspant.
Een gezonde waarde ligt onder de 140/90 mmHg. Veel mensen met een hoge bloeddruk weten dit niet, omdat er vaak geen klachten zijn. Je voelt je prima, terwijl je bloedvaten langzaam slijten. Een hoge bloeddruk maakt de binnenkant van je bloedvaten ruwer.
Vetten en kalk kunnen zich makkelijker hechten. Dit proces heet atherosclerose.
Je vaten worden smaller en stugger. Je hart moet harder werken om bloed te blijven pompen. Het gevolg? Een verhoogd risico op een hartinfarct, maar ook op een beroerte.
Een beroerte ontstaat wanneer een bloedvat in de hersenen verstopt raakt of breekt. De hersencellen krijgen dan geen zuurstof meer en gaan kapot. Snel handelen is dan cruciaal, maar voorkomen is nog altijd beter.
De link tussen bloeddruk en een beroerte
Waarom is die hoge druk zo gevaarlijk voor je hersenen? De slagaders in je hoofd zijn vaak smaller en fragieler.
Een constante hoge druk zet deze vaten onder spanning. Op den duur kan een zwakke plek in de vaatwand knappen.
Dit heet een hersenbloeding. Een ander scenario is dat er een propje (embolus) ontstaat door de vernauwingen elders in het lichaam. Dit propje kan via de bloedbaan naar de hersenen reizen en daar een bloedvat afsluiten. Dit heet een herseninfarct.
Je hoeft geen 180/110 te hebben om risico te lopen. Alles boven de 140/90 is een waarschuwingssignaal.
Het risico stijgt geleidelijk naarmate de waarden hoger worden. Zelfs een lichte verhoging kan op lange termijn schade aanrichten. Daarom is regelmatig meten zo belangrijk. Het geeft je inzicht in wat er speelt, zonder dat je het voelt aankomen.
Thuis meten: je wapen tegen een beroerte
Je hoeft niet te wachten tot je bij de huisarts bent om je bloeddruk te checken.
Thuis meten is de normaalste zaak van de wereld. Het geeft je een realistisch beeld, zonder de zenuwen die je soms bij de dokter hebt (de wittejassen syndroom). Een goede thuismeter is onmisbaar. De Omron M2 Comfort is een populaire keuze.
Deze automatische bovenarmmeter kost ongeveer €60. Hij is eenvoudig in gebruik en slaat je metingen op.
Wil je liever een polsband? Kijk dan naar de Omron RS8.
Deze is compact en kost rond de €70. Let wel: polsmeters zijn gevoeliger voor beweging. Je pols moet op hart hoogte zijn, wat lastig stilhouden is.
De bovenarmmeter (zoals de M2 Comfort) is over het algemeen nauwkeuriger voor thuismeting. Een basis armmodel van Medisana (BV 400) heb je al voor ongeveer €45.
De duurdere modellen, zoals de Omron M7 Intelli IT (rond de €100), hebben extra functies zoals een detectie voor hartritmestoornissen en een app voor je smartphone. Meet altijd op dezelfde tijd van de dag. Doe dit bij voorkeur ’s ochtends vóór je medicijnen inneemt en ontbijt, en ’s avonds voor het slapen.
Ga zitten, ontspan je armen en zorg dat je benen niet over elkaar zijn geslagen.
Draag losse kleding zodat de manchet makkelijk om je bovenarm past. De manchet moet ongeveer 2 à 3 cm boven je elleboogplooi zitten.
Zorg dat de slang aan de binnenkant van je arm loopt, richting je pink.
“Een meting zegt iets over een moment. Kijk naar de trend over een week, niet naar één getal.”
Neem de tijd, adem normaal en praat niet tijdens de meting. Noteren is essentiel. Gebruik een schriftje of een app. Schrijf de datum, de tijd en de twee waarden op (boven- en onderdruk).
Ook je pols is handig om te noten, want een onregelmatige hartslag kan van invloed zijn. Als je een Omron M7 Intelli IT hebt, synchroniseer je deze automatisch met je telefoon.
Handig voor het delen met je huisarts. Als je waarden structureel boven de 140/90 liggen, is het tijd voor actie.
Zelfs als je je goed voelt.
Wanneer bel je de huisarts?
Er zijn momenten dat je niet moet wachten, maar direct moet bellen. Een beroerte ontwikkelt zich soms razendsnel.
Herken de signalen met de acronymen FAST (Face, Arms, Speech, Time). Maar ook bij een hoge bloeddruk zonder directe klachten is overleg nodig.
Neem contact op als je metingen regelmatig boven de 140/90 uitkomen. Zeker als je ouder bent dan 60, rookt, overgewicht hebt, of een familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten hebt. Twijfel je of jouw waarden ‘hoog’ zijn?
Een huisarts kan je helpen dit in te schatten. Zij gebruiken vaak de huisartsenpraktijk meter. Dit is een professioneel toestel dat vaak net iets nauwkeuriger is dan de thuismeter. Als je twijfelt over de nauwkeurigheid van je eigen apparaat, neem deze dan mee naar de afspraak.
Vergelijk de metingen ter plekke. Een verschil van enkele mmHg is normaal, maar grote afwijkingen wijzen op een defect of verkeerd gebruik.
Veranderingen in leefstijl zijn vaak de eerste stap. Je arts kan je helpen met advies over beweging, voeding en stress.
Soms is medicatie nodig, zoals lisdiuretica of ACE-remmers. Volg altijd het advies op van je arts. Stop nooit zomaar met medicijnen, ook niet als je je beter voelt. Een hoge bloeddruk is een chronische aandoening die aandacht blijft vragen.
Praktische tips om je bloeddruk te verlagen
Je hebt zelf veel invloed op je bloeddruk. Zeker als je bloeddruk meten tijdens de overgang belangrijk vindt, kunnen kleine aanpassingen een groot verschil maken.
Begin met je dieet. Eet minder zout. Veel bewerkte producten zitten vol verborgen zout.
Kies voor verse groenten, fruit en volkorenproducten. Probeer je zoutinname te beperken tot maximaal 6 gram per dag. Gebruik kruiden als basilicum, knoflook en rozemarijn om je eten op smaak te brengen.
Beweging is een krachtig medicijn. Probeer dagelijks 30 minuten matig intensief te bewegen. Dit hoeft geen sportschool te zijn. Een stevige wandeling van 30 minuten is al voldoende.
Fietsen of zwemmen werkt ook goed. Het versterkt je hart en maakt je vaten soepeler.
Je hoeft niet meteen een marathon te lopen; regelmaat is belangrijker dan intensiteit. Let op je gewicht.
Overgewicht belast je hart en bloedvaten extra. Een verlies van 5 tot 10 procent van je lichaamsgewicht kan je bloeddruk al flink verlagen. Combineer dit met het vermijden van alcohol.
Te veel alcohol verhoogt je bloeddruk. Mannen mogen maximaal 2 glazen per dag, vrouwen 1 glas.
Stop helemaal met roken. Roken vernauwt je bloedvaten direct en verhoogt het risico op een beroerte enorm. Slaap is je herstel.
Probeer 7 tot 8 uur per nacht te slapen. Een slechte slaap verhoogt je stresshormonen, wat je bloeddruk opdrijft.
Zorg voor een donkere, koele kamer. Beperk schermtijd voor het slapen.
Als je snurkt of slaapapneu vermoedt, bespreek dit dan met je huisarts. Dit kan een onderliggende oorzaak zijn van je hoge bloeddruk. Stress is een stille killer.
Probeer ontspanningstechnieken toe te passen. Ademhalingsoefeningen helpen snel. Tel tot vier terwijl je inademt, houd vast, en tel tot vier terwijl je uitademt. Doe dit een paar minuten per dag. Een wandeling in de natuur of een hobby kan ook helpen om je hoofd leeg te maken.
Vergeet niet dat sociale contacten belangrijk zijn. Praat met vrienden of familie over je zorgen.
Gebruik je thuismeter niet als obsessie. Het is een hulpmiddel, geen doel op zich.
Meet niet elke uur, maar bijvoorbeeld twee keer per dag. Te veel meten geeft alleen maar onnodige stress. Vertrouw op de trend.
Als je metingen over een week stabiel zijn en dalen, ben je op de goede weg.
Vier je successen, hoe klein ook. Elke stap in de richting van een gezonde bloeddruk verkleint het risico op een beroerte. Je lichaam zal je dankbaar zijn.